Kopanie kryptowalut w Szwajcarii - jak działa mining i czy się opłaca?
Kopanie kryptowalut, nazywane również miningiem, to jeden z najważniejszych mechanizmów stojących za Bitcoinem i innymi kryptowalutami wykorzystującymi Proof of Work. To właśnie minerzy pomagają potwierdzać transakcje, zabezpieczać sieć blockchain i dodawać do niej kolejne bloki. W zamian mogą otrzymywać kryptowaluty oraz opłaty transakcyjne.
Jeszcze kilkanaście lat temu Bitcoin można było wydobywać na zwykłym komputerze. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Rosnąca konkurencja, wysoka moc obliczeniowa sieci i koszt energii sprawiły, że profesjonalne kopanie Bitcoina wymaga specjalistycznego sprzętu.
W Szwajcarii szczególnie ważne są ceny energii elektrycznej, ponieważ to właśnie prąd jest jednym z największych kosztów miningu. Dlatego przed zakupem koparki warto dokładnie policzyć, czy jej uruchomienie rzeczywiście ma ekonomiczny sens.
Czym jest kopanie kryptowalut?
Kopanie kryptowalut to proces wykorzystywany przez blockchainy działające w mechanizmie Proof of Work (PoW). Komputery uczestniczące w sieci wykonują ogromną liczbę obliczeń, próbując znaleźć rozwiązanie pozwalające utworzyć kolejny blok.
Miner, który znajdzie prawidłowe rozwiązanie, może zaproponować nowy blok. Pozostali uczestnicy sieci sprawdzają jego poprawność, a po zaakceptowaniu blok zostaje zapisany w blockchainie.
Mining pełni jednocześnie kilka funkcji:
- potwierdza i porządkuje transakcje
- pomaga zapobiegać podwójnemu wydaniu tych samych środków
- zabezpiecza blockchain przed manipulacją
- umożliwia emisję nowych jednostek niektórych kryptowalut
- zapewnia ekonomiczną motywację osobom udostępniającym moc obliczeniową
W przypadku Bitcoina miner otrzymujący nagrodę za blok dostaje obecnie 3,125 BTC plus opłaty transakcyjne znajdujące się w danym bloku. Wysokość nagrody zmniejsza się mniej więcej co cztery lata w ramach mechanizmu Bitcoin Halving.
Jak działa proces kopania kryptowalut?
W uproszczeniu można przedstawić go w kilku etapach.
- Użytkownicy wykonują transakcje. Niezatwierdzone operacje trafiają do sieci i czekają na umieszczenie w bloku.
- Minerzy tworzą kandydatów na kolejny blok, wybierając transakcje, które mogą się w nim znaleźć.
- Koparki wykonują obliczenia kryptograficzne. Sprzęt generuje ogromną liczbę skrótów, czyli hashy, próbując znaleźć wynik spełniający wymagania protokołu.
- Zwycięski miner publikuje blok. Pozostałe węzły sprawdzają jego poprawność. Blok trafia do blockchaina, a miner otrzymuje należną nagrodę i opłaty.
Bitcoin automatycznie dostosowuje poziom trudności wydobycia tak, aby mimo zmian łącznej mocy obliczeniowej sieci nowe bloki powstawały średnio w zbliżonym tempie. Oznacza to, że zwiększenie liczby koparek w sieci nie powoduje po prostu proporcjonalnego wzrostu liczby wydobywanych Bitcoinów.
Czy każdą kryptowalutę można kopać?
Nie. Klasyczny mining dotyczy przede wszystkim kryptowalut korzystających z Proof of Work.
Najbardziej znanym przykładem jest Bitcoin. Inne kryptowaluty mogą wykorzystywać inne algorytmy i umożliwiać wydobycie za pomocą ASIC, kart graficznych albo procesorów.
Ważnym przykładem jest Ethereum. W internecie nadal można znaleźć stare poradniki dotyczące kopania ETH za pomocą kart graficznych, jednak są one nieaktualne. Ethereum przeszło 15 września 2022 roku z Proof of Work na Proof of Stake, dlatego ETH nie można już wydobywać poprzez klasyczny mining. Sieć jest obecnie zabezpieczana przez walidatorów korzystających ze stakingu.
Co to jest koparka kryptowalut?
Koparka kryptowalut to urządzenie przeznaczone do wykonywania obliczeń potrzebnych podczas miningu. Może być nim komputer wykorzystujący procesor lub karty graficzne, jednak w przypadku dużych sieci stosuje się dziś przede wszystkim sprzęt wyspecjalizowany.
Koparka ASIC
ASIC (Application-Specific Integrated Circuit) to urządzenie skonstruowane do wykonywania konkretnego rodzaju obliczeń. W przypadku Bitcoina ASIC-y są zoptymalizowane pod algorytm SHA-256.
Obecnie jest to podstawowy sprzęt wykorzystywany do profesjonalnego wydobywania BTC. ASIC oferuje ogromną moc obliczeniową, ale ma też wady: wysoką cenę, duże zużycie energii, generowanie ciepła i hałasu oraz ograniczone zastosowanie poza miningiem.
Koparka GPU
Koparka GPU wykorzystuje jedną lub kilka kart graficznych. Takie konstrukcje przez lata były popularne wśród domowych minerów, ponieważ można było stosunkowo łatwo wymieniać karty i przełączać się pomiędzy różnymi kryptowalutami.
GPU pozostają przydatne przy wybranych projektach Proof of Work, ale nie są dziś konkurencyjnym rozwiązaniem do standardowego wydobywania Bitcoina.
Mining na procesorze CPU
Procesory komputerowe były wykorzystywane do kopania Bitcoina w pierwszych latach jego istnienia. Obecnie ich moc jest w przypadku BTC zdecydowanie za mała. CPU mining pozostaje możliwy jedynie w niektórych innych sieciach zaprojektowanych w taki sposób, aby ograniczać przewagę specjalistycznego sprzętu.
Koparka Bitcoin a zwykły komputer - jaka jest różnica?
Zwykły komputer został zaprojektowany do wykonywania wielu różnych zadań. Koparka ASIC wykonuje natomiast praktycznie jeden rodzaj operacji, ale robi to nieporównywalnie szybciej i efektywniej.
Dlatego kupowanie bardzo mocnego komputera gamingowego tylko po to, aby kopać Bitcoin, zwykle nie ma ekonomicznego uzasadnienia.
Można natomiast uruchomić niewielkie urządzenie edukacyjne lub tzw. lottery miner i w ten sposób poznać techniczne podstawy sieci Bitcoin. Szansa na samodzielne znalezienie bloku przy bardzo małej mocy obliczeniowej jest jednak ekstremalnie niska.
Jak zacząć kopać kryptowaluty?
Przed uruchomieniem koparki warto podejść do miningu jak do inwestycji biznesowej, a nie jak do sposobu na szybki i pewny zarobek.
1. Wybierz kryptowalutę
Najpierw sprawdź, czy wybrana sieć nadal korzysta z Proof of Work i jaki algorytm wykorzystuje. Od tego zależy rodzaj potrzebnego sprzętu.
2. Oblicz koszt energii
Sprawdź rzeczywistą cenę jednej kWh pod swoim adresem. W Szwajcarii taryfy mogą istotnie różnić się pomiędzy gminami i dostawcami energii.
3. Wybierz sprzęt
Przy zakupie koparki zwracaj uwagę przede wszystkim na:
- hashrate
- pobór mocy
- efektywność energetyczną
- cenę urządzenia
- poziom hałasu
- wymagania dotyczące zasilania i chłodzenia
Najwyższy hashrate nie zawsze oznacza najbardziej opłacalną koparkę. Znaczenie ma liczba obliczeń uzyskiwana z każdego zużytego wata energii.
4. Przygotuj portfel kryptowalutowy
Potrzebujesz adresu, na który będą wypłacane wykopane kryptowaluty. Przy większych kwotach warto rozważyć portfel pozwalający na samodzielną kontrolę kluczy prywatnych.
5. Wybierz mining pool
Przy obecnej skali sieci Bitcoin samodzielne wydobywanie, czyli solo mining, jest dla niewielkiego minera bardzo nieprzewidywalne.
Dlatego większość uczestników dołącza do mining poolu. Pool łączy moc obliczeniową wielu minerów i dzieli uzyskane nagrody proporcjonalnie do wniesionej pracy, zwykle po odliczeniu swojej opłaty.
6. Monitoruj wyniki
Po uruchomieniu koparki kontroluj temperatury, pobór energii, hashrate, awarie oraz rzeczywisty przychód. Opłacalność może zmieniać się nawet wtedy, gdy sama koparka pracuje bez zmian.
Solo mining, mining pool czy cloud mining?
Istnieją trzy podstawowe sposoby uczestniczenia w wydobyciu.
Solo mining oznacza samodzielne konkurowanie o cały blok. Jeśli miner znajdzie blok, nie musi dzielić nagrody z innymi. Przy niewielkiej mocy może jednak czekać bardzo długo.
Mining pool łączy moc wielu uczestników. Wypłaty są mniejsze, ale znacznie bardziej regularne. Dla niewielkich minerów jest to zazwyczaj bardziej praktyczne rozwiązanie.
Cloud mining polega na zakupie lub wynajmie mocy obliczeniowej od zewnętrznej firmy. Użytkownik nie musi posiadać własnej koparki, ale traci kontrolę nad sprzętem i ponosi ryzyko związane z operatorem.
W przypadku cloud miningu należy zachować szczególną ostrożność wobec obietnic wysokich lub gwarantowanych zysków. Szwajcarskie organy wielokrotnie ostrzegają przed internetowymi ofertami inwestycyjnymi obiecującymi szybkie, wysokie zwroty. FINMA prowadziła również postępowania dotyczące modeli finansowania działalności miningowej poprzez umowy z inwestorami.
Czy kopanie kryptowalut opłaca się w Szwajcarii?
To najważniejsze pytanie z punktu widzenia osoby, która rozważa zakup koparki.
Na wynik wpływają przede wszystkim:
- cena energii elektrycznej
- wydajność koparki
- aktualna trudność wydobycia
- łączny hashrate sieci
- cena wydobywanej kryptowaluty
- nagroda za blok
- opłaty transakcyjne
- prowizja mining poolu
- koszty chłodzenia i wentylacji
- awarie oraz serwis
- spadek wartości sprzętu
- podatki
ElCom podaje, że w 2026 roku mediana całkowitej taryfy energii dla typowego szwajcarskiego gospodarstwa domowego wynosi 27,7 centyma za kWh. Rzeczywisty koszt zależy jednak od gminy, operatora sieci i profilu zużycia.
Dobrze pokazuje to prosty przykład.
Jeżeli koparka pobiera stale 3,5 kW, w ciągu 30 dni zużyje około:
3,5 kW × 24 godziny × 30 dni = 2520 kWh.
Gdyby orientacyjnie zastosować do tego medianę 27,7 Rp./kWh, sam prąd kosztowałby około:
2520 × 0,277 CHF = 698 CHF miesięcznie.
I jest to koszt przed uwzględnieniem zakupu koparki, poolu, chłodzenia, serwisu i podatków.
Nie oznacza to, że mining w Szwajcarii nigdy się nie opłaca. Zupełnie inaczej może wyglądać instalacja posiadająca dostęp do tańszej energii, własnej produkcji prądu albo możliwość praktycznego wykorzystania ciepła generowanego przez urządzenia. Jednak przy standardowej taryfie domowej zakup sprzętu bez wcześniejszej kalkulacji jest bardzo ryzykowny.
Najprostszy model obliczenia wygląda następująco:
zysk = przychód z miningu – energia – prowizje – chłodzenie i serwis – amortyzacja sprzętu – podatki.
Kalkulację trzeba regularnie aktualizować, ponieważ zmieniają się kurs kryptowaluty, trudność wydobycia i konkurencja w sieci.
Czy kopanie kryptowalut jest legalne w Szwajcarii?
Szwajcaria nie posiada ogólnego zakazu wydobywania kryptowalut. Federalny Urząd Statystyczny uwzględnia nawet mining przy klasyfikowaniu działalności gospodarczej, a Federalna Administracja Podatkowa szczegółowo opisuje sposób opodatkowania dochodów uzyskiwanych z Proof of Work. Można więc stwierdzić, że samo prowadzenie miningu nie jest w Szwajcarii działalnością generalnie zakazaną. Konkretna instalacja może jednak podlegać innym wymaganiom dotyczącym działalności gospodarczej, instalacji elektrycznych, budynku, hałasu czy bezpieczeństwa.
Inna sytuacja może wystąpić, jeśli przedsiębiorstwo przyjmuje środki klientów, oferuje inwestycje w mining lub świadczy inne usługi finansowe. Wtedy model działalności należy analizować także pod kątem przepisów rynku finansowego i ewentualnych wymogów FINMA.
Gdzie przechowywać wykopane kryptowaluty?
Nagrody z miningu są wysyłane na wskazany adres portfela kryptowalutowego.
Przy niewielkich kwotach wygodny może być portfel mobilny lub komputerowy. Przy większej wartości aktywów warto rozważyć rozwiązanie typu hardware wallet, w którym klucze prywatne mogą pozostawać poza urządzeniem stale połączonym z internetem.
Bez względu na rodzaj portfela najważniejsze jest bezpieczne przechowywanie frazy seed i kluczy prywatnych. Ich utrata może oznaczać trwałą utratę dostępu do kryptowaluty.
Czy warto kupić koparkę kryptowalut?
Dla większości osób w Szwajcarii zakup koparki wyłącznie z założeniem łatwego pasywnego dochodu nie jest dobrym punktem wyjścia.
Mining może mieć sens, jeśli masz:
- bardzo dobrze policzony koszt energii
- dostęp do wydajnego sprzętu
- odpowiednie warunki techniczne
- możliwość odprowadzania lub wykorzystania ciepła
- świadomość ryzyka zmian kursu i trudności sieci
- długoterminowy plan działania
Dla osoby zainteresowanej przede wszystkim posiadaniem Bitcoina może się okazać, że bezpośredni zakup BTC jest prostszy niż zakup urządzenia, opłacanie energii i prowadzenie infrastruktury miningowej. Szwajcarski moneyland.ch również zwraca uwagę, że rentowność miningu zależy od tego, czy wartość wydobytych Bitcoinów przewyższy koszt energii oraz inwestycji w sprzęt.
Mining pozostaje jednak niezwykle ważną częścią Bitcoina. To dzięki ekonomicznej konkurencji pomiędzy minerami sieć może potwierdzać transakcje i zabezpieczać blockchain bez potrzeby istnienia jednej centralnej instytucji.
Technicznie można próbować uczestniczyć w miningu przy bardzo małej mocy, jednak zwykły komputer nie jest obecnie konkurencyjny wobec wyspecjalizowanych koparek ASIC. Do efektywnego wydobywania BTC używa się specjalistycznego sprzętu.
GPU odegrały ważną rolę w historii Bitcoin Miningu, ale obecnie zostały wyparte przez znacznie wydajniejsze urządzenia ASIC. Karty graficzne mogą nadal służyć do wydobywania wybranych innych kryptowalut Proof of Work.
Nie. Ethereum 15 września 2022 roku przeszło na Proof of Stake. Klasyczne kopanie ETH zostało wyłączone, a sieć zabezpieczają obecnie walidatorzy.
Zużycie zależy od konkretnego urządzenia. Przy sprzęcie pobierającym 3,5 kW ciągła praca przez 30 dni oznacza około 2520 kWh energii. Dlatego cena jednej kWh ma ogromny wpływ na opłacalność miningu.
Tak. Szwajcarska ESTV wskazuje, że wynagrodzenie otrzymywane za mining Proof of Work jest dochodem podlegającym opodatkowaniu. Jeżeli spełnione są kryteria działalności na własny rachunek, może zostać uznane za dochód z samozatrudnienia.
